DÜNYA ŞİİR GÜNÜ KONUŞMA METNİ

Birkaç gün önce bilgisayar makinemi değiştirdim. Hürriyet gazetesinden en çok bilgiişlem servisini özlüyorum: Makineyi değiştirip, bakımını yapıp, F klavyeye uydurup öyle verirlerdi.

Yeni makinede, 65 yıllık F klavye alışkanlığımdan vazgeçip  Q klavyeye geçmek zorunda kaldım. F klavyede yazmayı babamın başkan olduğu Mersin Tekstil Sendikası bürosunda öğrenmiştim. Üyelerin fişlerini dolduruyordum. “Sendika” diyemeyenler “sanduka” derlerdi. Sendikalar artık I.Evren ve II.Evren dönemi olan Başyüce RTE saltanatıda gerçekten “sanduka” oldu.

Yeni makineye aktarma işini yaparken, bazı yazılar buldum. Bunlardan biri de 21 MART 2010 DÜNYA ŞİİR GÜNÜ KONUŞMASI. “İhtiyarlık kontenjanı”ndan o yıl ödülü bana vermişlerdi.

Önemli Not: Aranızda “FineReader” tarama sisteminin nasıl kurulduğunu bilen var mı?

Özdemir İnce

18 Mart 2015

*

21 MART 2010 DÜNYA ŞİİR GÜNÜ KONUŞMASI[i]

New York’un Brooklyn Köprüsünde dilenen bir kör dilenci varmış. Köprüden gelip geçenlerden biri adamcağıza günlük gelirinin  ne kadar olduğunu sormuş. Dilenci iki dolara zar zor ulaştığını söylemiş. Yabancı bunun üzerine kör dilencinin  önünde duran, sakatlığını belirten tabelayı almış, tersini çevirip üzerine bir şeyler  yazdıktan sonra dilencinin boyuna asmış ve şöyle demiş:

“Tabelaya gelirinizi arttıracak bir şeyler yazdım. Bir hafta sonra uğradığımda sonucu söylersiniz bana.”

Dediği gibi  bir hafta sonra gelmiş. Kör dilenci :

“Bayım size nasıl teşekkür etsem azdır. Eskiden en fazla beş dolar veriyorlardı. Şimdi günde on-on beş dolar kadar topluyorum. Olağanüstü bir şey. Tabelaya ne yazdınız da bu kadar sadaka vermelerini sağladınız ?” demiş.

“Çok basit, diye yanıtlamış adam, tabelanızda ‘Doğuştan Kör’ yazıyordu, onun yerine ‘Bahar geliyor ama ben göremeyeceğim’ diye yazdım.”[ii]

Şiirin, söz sanatının gücünü anlatmak için, öylesine çok kullandım ki bu sözleri sonunda sanki benim oldu. Okurlar artık Roger Caillois’nın adını unutup buluşun bana ait olduğunu sanmaya başladılar.

Ancak, ben, şiirin söz gücüne ağırlık verirken, olgunun bir başka yönünü unutmuşum :  “Bahar geliyor ama ben göremeyeceğim” cümlesi tersine bir etki yapıp kör dilenciyi beş dolarından da edebilirdi. Demek ki şiirin şiir olması için algılanması, alımlanması da gerekir.  Bu da mümkün. Ama bu ilişki de tehlikeli. Ya alımlayıcı şiiri algılayacak düzeyde değilse. Bu  da çok olası. Özellikle yeni ve yol açıcı şiir için.

Uzun süredir, yazdıklarımın alımlanması artık hemen hemen ilgilendirmiyor beni. Bu nedenle şiir sanatının övgüsünü yapmayacağım; şairin ve şiirin varsayımsal gücünü öne çıkartmayacağım.

Şiirlerimi soyut ve yaşsız bir okur (sadece “bir” okur) için yazdığımı anlamış bulunuyorum. Şairlerin Tekel Emekçilerinin eylemi için şiir yazmaya teşvik eden benim gibi birinin onu sorumluluklarından soyundurduğum ve çelişkiye düştüğüm sanılmasın sakın. Ben şairlerin şiirlerini o biricik ve anonim okur için yazmalarını istedim. Tekel işçilerinin eylemi sadece yaralayıcı, acıtıcı bir izlek !

Bugünlerde yayımlanması gereken Toplu Şiirler’imin[iii] birinci cildinin önsözü şöyle bitiyor :

“Size içtenlikle bir şey söyleyeceğim : Şiirlerimin, kuramsal yazılarımın, denemelerimin, çevirilerimin ve gazete yazılarımın ölümümden sonra başlarına gelecekler hiç ilgilendirmiyor beni. Unutulurlar mı, unutulmazlar mı, yaşarlar mı, yaşamazlar mı ?  Bunlar hiç ilgilendirmiyor beni. Ben onları yazarak kendime bir hayat kurdum ve bu hayatta mutlu oldum. Belki başkalarını da biraz mutlu etmişimdir. Olabilir !”

Şairin şiiri hiçbir zaman ısmarlanmamıştır : Ne zamanı vardır ne de mekânı. Ama bu  nedenle hem zamanı vardır, hem de mekânı.

Bir gün terekesi açılır, borcu ve alacağı ölçülür. Ama şairin ne borcu vardır, ne de alacağı.

Habersiz gelir, habersiz gider.

SİYASETNAME  XXXII[iv]

Ozan töresidir Devlet mülkünü tartışmak,

ve sözün payıdır : Mızrağın ucu, palanın ağzı,

ama yasa mı erişir tımarına el koymaya

ve yoktur şiir mülkünün reayası;

Ozan işler şiirin derviş toprağını,

çift akçesini öder:

Sözün büyüsünde, ipin ucunda.

Ozan töresidir mülkü ve fetvayı tartışmak,

ama kimi saf, birkaç densiz , bazı daltaban

sanır ki şiir mülkü devlet mülkünden sayılır.

 Gümüştür sözü ozanın, susması altın değildir,

karşı yasadır sözü, değiştirecek yoktur,

ve dirhemle tartılmaz sarraflar çarşısında.

[i]2010  PEN Şiir Odülü konuşması.

[ii] Özdemir İnce, Şiir ve Gerçeklik, İmge Yayınları’nda 4.basım, Mart 2011. s.21. “İmge ve Serüvenleri” adlı yazı.

[iii] 5 cilt. Kırmızı Yayınları.

[iv] Siyasetname. İlk basım: Can Yayınları, 1984.