PEYGAMBERCİLİK OYUNU

Dün akşam arkadaşım Murat’la konuşuyorduk, “Türkî cumhuriyetler (Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan) ve Türkik kökenli toplumlar Sovyet dönemini yaşamasalardı, günümüzde Afganistan’dan farkları olmazdı. Örneğin Fars kökenli Tacikistan ve Moğolistan bile Afganistan’dan daha iyi durumda” dedi.
Bu konuya daha sonra döneceğim, nedenlerini irdeleyeceğim. Ama siz bu arada, bu konuda, o zamana kadar biraz düşünün.
***
Şimdi, bu ilginç karşılaştırmayı bir yana bırakıp yazımızın başlığına gelelim: The Economist dergisinin Fethullah Gülen’i “peygamber” ilan etmesi konusunda Hürriyet gazetesinde yayınlanan haberi anımsarsınız. Haber üzerine, Fethullah Gülen, Hürriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Ertuğrul Özkök’e sitem dolu, duygusal bir protesto mektubu göndermiş. Bu haberi yayınlandığı ve “prophet” sözcüğünü yanlış çevirdiği için Hürriyet’i kınıyor.
Hürriyet’in de yayınladığı gibi “Prophet” sözcüğünün birçok anlamı vardır. Ama asıl anlamı “Peygamber”dir. Öteki anlamlar yananlamlar sınıfına girer. “Prophet” sözcüğünün anlam kaymasına uğraması için dinsel bağlamın dışında kullanılmasını gerektirir. Örneğin, (“Fethullah Gülen, a prophet of turkish politics”) gibi bir cümle kurulsa, sözcüğün anlamı değişir, cümlenin Türkçesi “Türk politikasının üstadı (önderi) Fethullah Gülen” olur.
Hürriyet’te yayınlanan tercüme doğrudur. Bu doğruluğu da The Economist’deki yazıda yer alan bilgiler kanıtlamaktadır: “Kendisi, dinleyenlerin gönlündeki bam telini çalan ve gözyaşlarıyla sulanmış olan vaazlar veren son derece duygusal bir vaiz olmasına karşı başında bulunduğu hareket, içinde bulunduğu şartlara fevkalade riayet etme irfanına sahiptir ve küresel bir şirket gibi profesyonel hareket etmektedir.” (Zaman, 08.03 .08).
Ayrıca bunca şamataya gerek yok, isteyen The Economist yazarına sözcüğü hangi anlamda kullandığını sorabilir.
***
Fethullah Gülen’in protesto etmesi gereken yer Hürriyet Gazetesi değil kuşkusuz, The Economist dergisi. Bakalım haberin kaynağını protesto edecek mi ?
İşin içinde Fethullahçılığa özgü bir oyun da var: Fethullah Gülen, Ertuğrul Özkök’e yazdığı mektupta The Economiste’i de eleştirirken, Fethullahçı hareketin komutanı Zaman gazetesi, söz konusu haberi iftihar ile yayınlamış bulunuyor. (Zaman, 08.03.08)
Zaman Gazetesi’ndeki çevirinin Hacivat Türkçesi Nuray Mert’in de dikkatini çekmiş, “Zaman gazetesindeki tercüme, nedense, fazlasıyla ağdalı ve bol sayıda eski Türkçe kelime ve deyimlerle doluydu” diyor (Radikal, 11.03.08). Amaç, kutsal metin duygusu yaratmak !
Çeviride bazı değişiklikler yapılması Nuray Mert’in dikkatini çekmiş. “A ‘prophet’ who finds honour, and some suscipcion, on his own country” (“Kendi ülkesinde saygı ve biraz da şüpheyle karşılanan bir peygamber”) cümlesinin Zaman’da yayınlanan çeviride yer almaması benim dikkatimi çekti. Neden acaba ?
***
Fethullah Gülen, hakkında yayınlanan bir yazı ve o yazıda kullanılan bir sıfattan çok rahatsız (!) ama Zaman Gazetesi o yazıyı iftiharla yayınlıyor. Fethullah Gülen peygamber sıfatını geri çevirip sempati toplarken ne kadar alçakgönüllü bir zat olduğunu da kanıtlıyor. Ve böylece bir taşla bir kuş sürüsü vuruyor. Buna Fethullahçı ticaret kafası denir !